Cái thang nhôm ấy dựng trong khe giữa nhà số 7 và nhà số 9, chỗ hai bức tường cách nhau đúng bốn mươi phân.
Ông Chấn nhà số 7 mua nó để thay mấy tấm tôn dột trên mái. Thay xong, ông không cất vào nhà — nhà ông hẹp, dựng cái thang hai mét tư trong nhà thì vướng lối đi — nên ông để tạm vào cái khe ấy.
Nó đứng đấy từ bấy đến giờ.
Tuần sau, nhà số 3 sang hỏi mượn. Rồi nhà số 11. Rồi đến một hôm có người lấy ra dùng mà không hỏi, dùng xong dựng lại đúng chỗ cũ, và ông Chấn cũng không biết là ai. Từ đó thành lệ: cần thì lấy, xong thì trả về khe. Không ai hỏi nữa, vì hỏi thì phải chờ ông Chấn có nhà.
Trong ngõ, người ta gọi nó là “cái thang”, không kèm tên chủ.
Một năm của cái thang, nếu có ai chịu khó ghi lại, thì đại khái thế này.
Tháng Giêng nó được mang ra treo đèn nháy dọc ngõ, và treo cái biển chúc mừng năm mới mà ngõ dùng chung đã bảy năm, chữ đã bong mất một nét. Tháng Ba, nhà số 5 lấy nó để chỉnh lại cái camera bị lệch. Tháng Tư, thợ đến kéo dây mạng cho nhà số 9, quên mang thang, hỏi trong ngõ có thang không, cả ngõ chỉ vào cái khe.
Tháng Sáu, quả bóng của mấy đứa trẻ bay lên mái tôn nhà số 1. Việc này xảy ra nhiều lần trong năm đến mức không tính riêng được.
Tháng Tám, con mèo nhà số 3 leo lên mái rồi không xuống được, kêu từ chiều đến tối. Cái thang được bắc lên. Con mèo tự xuống trước khi có ai kịp trèo.
Tháng Mười, bà Lượng nhà số 11 nhờ bắc thang lấy cái áo mưa bị gió thổi tốc lên mái bếp. Tháng Chạp, nhà số 7 sơn lại số nhà; nhà số 9 thấy thế cũng sơn theo, nên hai cái số nhà ấy đến giờ vẫn mới hơn cả ngõ.
Có một lần cái thang biến mất ba ngày.
Hôm ấy trong nhóm Zalo của ngõ, tin nhắn chạy từ sáng đến trưa. Người bảo hay có đứa nào lấy trộm. Người bảo thang nhôm bán đồng nát được mấy đồng, ai trộm thứ ấy. Bà Lượng nhắn một câu rất dài không có dấu chấm nào, đại ý là ngõ mình xưa nay có mất cái gì bao giờ.
Chiều thứ ba thì tìm ra. Nhà số 15 ở cuối ngõ có đám cưới, dựng rạp che kín cả lối đi, và cái thang đã được mượn để buộc góc bạt, xong thì nằm khuất sau rạp. Người nhà số 15 sang xin lỗi, nói quên không nhắn vào nhóm.
Không ai nói gì thêm. Nhưng từ hôm ấy, ai mượn lâu hơn một ngày thì nhắn vào nhóm một câu.
Bậc thứ tư từ dưới lên có một vết lõm, không rõ từ bao giờ. Bước lên bậc ấy thì cái thang kêu một tiếng “cạch” khô, nghe như sắp gãy, nhưng nó không gãy, mười mấy năm rồi vẫn thế. Người trong ngõ leo quen, đến bậc thứ tư là biết, không ai giật mình. Người lạ thì giật mình. Anh thợ mạng hôm tháng Tư tụt xuống hai bậc, hỏi vọng ra là cái thang này có chắc không, và cả ngõ bảo chắc.
Năm ngoái ông Chấn bán nhà, về quê ở với con gái.
Hôm dọn đồ, ông đứng ở đầu khe một lúc, rồi sang nhà số 9, bảo cái thang ấy tôi để lại, chú cầm lấy mà dùng.
Nhà số 9 xua tay, nói bác cứ để đấy, ai cần thì lấy, như xưa nay.
Ông Chấn sang nhà số 5 nói câu ấy. Nhà số 5 cũng trả lời y như thế. Hỏi đến nhà thứ tư thì ông thôi, không hỏi nữa. Ông vào khe, kéo cái thang ra, lau qua một lượt bằng giẻ, rồi dựng lại đúng chỗ cũ, nghiêng một chút về phía nhà số 9 như nó vẫn nghiêng.
Rồi ông đi.
Chủ mới nhà số 7 dọn đến vào mùa hè. Được mấy hôm, anh ta nhìn thấy cái thang trong khe sát tường nhà mình, bèn hỏi một người đi qua: cái thang này của ai đấy anh?
Người đi qua nghĩ một lúc rồi bảo: của ngõ.
Anh chủ mới không hiểu lắm, nhưng cũng không hỏi thêm. Tháng sau, bóng đèn ngoài ngõ cháy, anh ta là người ra bắc thang thay, vì nhà anh ta gần cột đèn nhất. Thay xong, anh ta dựng cái thang trở lại vào khe, nghiêng một chút về phía nhà số 9.
Đọc chậm — chú giải
- ngõ
- đường nhỏ trong khu dân cư, hẹp hơn phố, thường chỉ vừa hai xe máy tránh nhau
- mái tôn
- mái lợp bằng tấm kim loại mỏng, rất phổ biến ở nhà phố Việt Nam
- Zalo
- ứng dụng nhắn tin thông dụng ở Việt Nam; nhiều khu dân cư lập nhóm chung để báo tin
- rạp
- khung bạt dựng tạm trước nhà hoặc chắn ngang ngõ khi có đám cưới, đám tang
- đồng nát
- nghề thu mua đồ cũ và kim loại vụn